FBI-waarschuwing voor AI-ontvoeringen: herken deepfake 'bewijs van leven' en voorkom oplichting

Oplichters leunen steeds vaker op AI om zogenoemde ontvoeringen in scène te zetten, zonder dat er daadwerkelijk een misdrijf plaatsvindt. De FBI waarschuwt voor een nieuwe golf van trucs waarbij slachtoffers vervalst bewijs van leven ontvangen—foto’s of video’s die laten lijken alsof een familielid wordt vastgehouden—en onder druk worden gezet om acuut losgeld te betalen. Dit mechanisme speelt in op een oerreflex: angst om dierbaren, waardoor zelfs bedachtzame mensen kunnen struikelen. Het is een kille, maar effectieve tactiek.

Volgens het bureau kiezen de plegers een doelwit, verzamelen foto’s en filmpjes van sociale media en andere open bronnen, en poetsen het materiaal op met generatieve tools. Het resultaat kan in de eerste minuten overtuigend genoeg ogen om paniek te zaaien—die haast is allesbehalve toevallig, want het duwt mensen richting betaling voordat ze iets rustig kunnen verifiëren.

De FBI benadrukt ook dat vervalsingen van nu steeds lastiger in één oogopslag te ontmaskeren zijn, en dat oplichters dit zogenoemde bewijs via verdwijnende berichten kunnen sturen om het tijdsvenster voor nauwkeurige controle te verkleinen. Zelfs gelikte nepbeelden struikelen echter vaak over kleine inconsistenties: vreemde verhoudingen, vervormde gelaatstrekken of het ontbreken van karakteristieke details die op echte foto’s wel zichtbaar zijn. Juist die minuscule signalen verraden de opzet nog steeds; wie even de tijd neemt, ziet ze vaak alsnog.

Het kernadvies is eenvoudig: onderneem niets voordat je de vermeend ontvoerde persoon direct probeert te bereiken via een bekend nummer of via naaste familie, in plaats van de contactgegevens die de oplichter aanreikt. Ook helpt het om vooraf binnen de familie een codewoord voor noodgevallen af te spreken—eenvoudig en goed te onthouden, en vaak al genoeg om de illusie snel door te prikken. Geen hightech, wel routine en kalmte.