Danny Weber
Ontdek waarom lossless audio niet werkt via Bluetooth en hoe een DAC het beste uit je iPhone of Mac haalt. Lees over bedrade hoofdtelefoons en hi-res geluid.
Het debat over audioverlies is opnieuw opgelaaid na een interview met Oliver Schusser, vicepresident van Apple Music. Sommigen dachten dat hij beweerde dat niemand het verschil hoort, maar zijn punt was dat lossless audio niet werkt via Bluetooth – draadloze overdracht vereist nu eenmaal compressie. Zelfs met dure hoofdtelefoons wordt de muziek gecomprimeerd zodra je draadloos luistert. En daardoor verdwijnen de subtiliteiten die lossless en hi-res op Apple Music of Tidal juist zo aantrekkelijk maken.
Gelukkig is er een alternatief, ouderwets maar betrouwbaar: bedrade hoofdtelefoons. En om daar het beste uit te halen met een iPhone, iPad of Mac, heb je vaak nog een extra component nodig: een externe DAC.
Een DAC, oftewel digitaal-naar-analoog-converter, zet het digitale audiosignaal van je iPhone, iPad of Mac om in analoog geluid dat je hoofdtelefoon en oren kunnen verwerken. In theorie heeft elk apparaat een ingebouwde DAC, maar in de praktijk zijn die circuits vaak beperkt en kunnen laptops last hebben van storing van binnenuit. Een externe DAC neemt die conversie over en gebruikt een aparte module met betere componenten.
Bij moderne iPhones en iPads is het nog simpeler: er zit geen 3,5mm-uitgang meer op, dus bedraad audio verloopt digitaal via USB‑C (of Lightning bij oudere toestellen). Je sluit een DAC aan via USB‑C en die geeft het analoge signaal door via een 3,5mm‑aansluiting, of soms via 4,4mm‑ of 6,3mm‑aansluitingen voor zwaardere hoofdtelefoons.
Het verschil is zelden een 'wauw, dit is een compleet ander nummer'-gevoel. Het lijkt meer op een helderder geluidsbeeld: meer details in de hoge tonen, strakkere en gecontroleerdere bassen, minder ruis en ruwheid in stille stukken, en een betere scheiding tussen instrumenten en hun naklank. Dat hoor je vooral met goede bedrade hoofdtelefoons en lossless- of hi‑res-bronnen. Een DAC met een ingebouwde versterker kan bovendien voor meer vermogen zorgen – handig als je hoofdtelefoons veel stroom nodig hebben en zacht klinken via de telefoon.
Maar wees realistisch: luister je voornamelijk naar gecomprimeerde streams met een eenvoudige hoofdtelefoon, dan is het effect klein. En ben je niet bereid Bluetooth op te geven voor het gemak, dan heeft een DAC geen zin – de draadloze verbinding blijft compressie vereisen.
Lossless staat meestal voor cd‑kwaliteit: 16‑bit, 44,1 kHz. De opname wordt zonder verlies opgeslagen ten opzichte van dat formaat. Hi‑res is alles daarboven, zoals 24‑bit bij 48, 96 of 192 kHz, en komt dichter bij de studiomaster. Die bestanden zijn groter en vragen meer van je audioset, maar ze laten de luchtigheid, aanslag en microdetails horen die mensen ertoe bewegen in bedrade hoofdtelefoons en een DAC te investeren.
Praktische tip: als je onderweg muziek wilt luisteren, download dan lossless- en hi‑res-bestanden vooraf via wifi. Mobiele data raakt vaak sneller op dan je batterij.
Heb je een iPhone met USB‑C? Dan is het eenvoudig: een draagbare DAC met USB‑C en je bedrade hoofdtelefoon. Bij oudere iPhones met Lightning moet je de compatibiliteit controleren of een adapter gebruiken. Op een Mac is het tweeledig: veel modellen hebben een 3,5mm‑aansluiting, maar voor constante kwaliteit en minder kans op storing sluit je beter een DAC via USB‑C aan en luister je via die weg.
Daarna hangt het af van je situatie. Luister je onderweg? Dan is een compacte dongle‑DAC die stroom van je telefoon haalt ideaal, hij neemt geen ruimte in. Werk je thuis of met audio? Een desktop‑DAC is praktischer: meer aansluitingen, eigen voeding en soms speakeruitgangen. Sommige modellen met een accu combineren het beste van beide: ze trekken geen stroom uit je telefoon en geven meer vermogen aan je hoofdtelefoons.
Vroeger waren DACs dure gadgets voor een kleine groep, maar de massamarkt heeft dat veranderd. Draagbare modellen beginnen rond de $100, geavanceerdere uitvoeringen met versterking, extra aansluitingen en betere stroomvoorziening lopen op tot $300‑400. Desktop‑DACs starten ook rond de $100, maar de prijs stijgt met het aantal functies, uitgangen en audiophile-kwaliteiten.
Kortom: een DAC is de moeite waard als je bedraad wilt luisteren, lossless of hi‑res gebruikt en het maximale uit je iPhone of Mac wilt halen. Maar als gemak, geen kabels en snel kunnen starten voor jou zwaarder wegen, blijf dan bij Bluetooth – onthoud wel dat echt lossless fysiek onmogelijk is via een draadloze verbinding.
© A. Krivonosov