AI-ontworpen universeel vaccin succesvol getest bij mensen

De eerste resultaten van een klinische proef met een universeel vaccin, ontwikkeld met behulp van kunstmatige intelligentie, zijn bekendgemaakt door een team van de Universiteit van Cambridge. Het is volgens de universiteit de eerste keer dat een vaccin waarvan de actieve component volledig door een computer is ontworpen, bij mensen is getest. Deelnemers ondervonden geen noemenswaardige bijwerkingen.

Aan het onderzoek deden 39 gezonde vrijwilligers mee in de leeftijd van 18 tot 50 jaar. De proef vond plaats in medische centra in Southampton en Cambridge. Het vaccin richt zich op de Sarbecovirus-subgroep, waartoe SARS-CoV-2, SARS en verwante vleermuisvirussen behoren die mogelijk toekomstige uitbraken kunnen veroorzaken.

Na de prik ontwikkelden de vrijwilligers een beschermende immuunrespons tegen meerdere virussen uit deze groep tegelijk. Wetenschappers denken dat deze aanpak kan helpen om dreigingen voor te zijn, in plaats van pas vaccins te ontwikkelen als een epidemie al is uitgebroken. In de toekomst kunnen vergelijkbare super-antigenen worden ingezet tegen andere gevaarlijke infecties, zoals griep en ebola.

Voor de ontwikkeling van het vaccin voerden onderzoekers bekende genetische codes van sarbecovirussen van over de hele wereld in een AI-model. Machine learning ontwierp vervolgens een antigeen dat de gemeenschappelijke kenmerken van de hele virusgroep weerspiegelt, niet alleen van één stam. Hierdoor zou het vaccin effectief moeten blijven, ook als er nieuwe varianten opduiken.

Professor Jonathan Heeney van het Laboratory of Viral Zoonotics aan de Universiteit van Cambridge benadrukte dat zijn team de vaccinontwikkeling wil verschuiven van reactief naar proactief. Traditionele vaccins beschermen volgens hem vaak tegen een beperkt aantal varianten, terwijl de nieuwe aanpak de geneeskunde kan bevrijden van de voortdurende race om circulerende mutaties bij te benen.

Het gaat nog om een kleine eerste proef, dus definitieve conclusies zijn nog niet mogelijk. In de volgende fase zullen waarschijnlijk meer deelnemers met uiteenlopende achtergronden worden betrokken om de veiligheid te bevestigen en de werkzaamheid breder te evalueren. Toch is het succesvol testen van een vaccin met een volledig door AI ontworpen actieve component al een belangrijke stap richting een nieuw model van pandemische paraatheid.