Yapay zekâ veri merkezlerine talep DRAM kıtlığı yaratıyor. Samsung ve SK Hynix fiyatları artırırken bilgisayar ve akıllı telefon etiketleri %10–20 yükselebilir.
© A. Krivonosov
Yapay zekâya yönelik yatırım patlaması, can yakıcı biçimde sıradan alışverişçilere de değmeye başladı: kasa başında. Financial Times’a göre veri merkezlerine yönelik bellek talebindeki sıçrama, çip fiyatlarını şimdiden sert biçimde yukarı itti; analistler ise önümüzdeki yıl içinde akıllı telefon, bilgisayar ve ev elektroniği etiketlerinin yüzde 10–20 artabileceği uyarısını yapıyor.
Büyük üreticiler çoktan alarm veriyor. Dell, Lenovo, Raspberry Pi ve Xiaomi, bellek darboğazının üretim maliyetlerini şişirdiğini ve zamdan kaçınmayı neredeyse imkânsız kıldığını kabul ediyor. Dell’in COO’su Jeff Clarke, maliyetlerin bu hızda yükseldiğini daha önce görmediklerini ve sonuçta faturanın tüketiciye yansıyacağını belirtti. Raspberry Pi aralık ayında fiyat artışına gitmiş, tabloyu acı verici olarak tanımlarken; Lenovo darbeyi yumuşatmak için bileşen stoklarını erkenden artırma yolunu seçti. Tüketici açısından hikâye artık uzak sunucu salonlarıyla ilgili değil, rafın üzerindeki son etiketle ilgili.
Temel neden, yapay zekâ veri merkezleri etrafındaki inşaat çılgınlığı. Bellek üreticileri daha yüksek marjlı siparişlere öncelik verirken, tüketici elektroniği tarafı DRAM kıtlığına itilmiş durumda. Bu da şirketlerin önden alıma yönelmesiyle stokçuluğu tetikliyor ve fiyatları daha da yukarı taşıyor. Analistler piyasayı aşırı ısınmış ve düzensiz olarak tarif ediyor; TrendForce’a göre 2025’in sonuna gelindiğinde DRAM fiyatlarının çeyrekten çeyreğe yüzde 50–55 artması bekleniyor. Mesaj net: arz, iştaha yetişemiyor.
Küresel DRAM pazarının yaklaşık yüzde 70’ini kontrol eden Samsung ve SK Hynix, 2026 kapasitesinin şimdiden dolduğunu bildirdi. Samsung’un bazı çiplerde fiyatları yüzde 60’a kadar yükselttiği, şirket yöneticilerinin ise yapay zekâ kaynaklı talebin sektörün sunabildiğini açık ara aştığını kabul ettiği aktarılıyor. Amazon ve Google gibi bulut devleri uzun vadeli sözleşmelerle baskıyı artırırken, tüketici cihazı üreticileri masada pazarlık gücünü büyük ölçüde yitiriyor.
Analistler, hızlı bir çözüm görmüyor. Finans uzmanlarına göre ABD’li teknoloji şirketleri 2026’da yapay zekâ altyapısına 620 milyar dolar harcayacak; 2028’e gelindiğinde ise küresel yatırımlar 3 trilyon dolara yaklaşabilir. Citi ve Nomura, bellek kıtlığının en az 2027’ye kadar süreceğini, 2026’nın ise daha agresif çip stoklamasına sahne olacağını öngörüyor. Samsung ve SK Hynix’in genişleme planları bile etkisini göstermek için zamana muhtaç; yeni fabrikaların devreye girmesi genellikle iki ila üç yıl alıyor. O zamana kadar üreticiler daha yüksek fiyatlar ile daha düşük marjlar arasında tatsız bir tercih yapmak zorunda kalacak, haneler içinse etiket şokunun adeta peşin yazıldığı söylenebilir.